Nowy eksponat w krakowskim muzeum
W środę 28 października 2026 roku o godzinie 11:00 w Gmachu Głównym Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie odbędzie się uroczyste wprowadzenie na ekspozycję odrestaurowanego samolotu PZL M26 Iskierka. Wstęp na wydarzenie jest wolny. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć z bliska maszynę, która miała przygotowywać przyszłych pilotów do służby w lotnictwie wojskowym i aeroklubach.
Samolot złożony z części
Egzemplarz, który dołączy do muzealnej kolekcji, powstał w nietypowy sposób. Został zmontowany przez Dział Konserwacji Muzealiów z części zakupionych od PZL Mielec w latach 2010–2011. Dzięki wiedzy technicznej i doświadczeniu muzealnych specjalistów udało się przywrócić formę konstrukcji będącej świadectwem polskiej myśli inżynieryjnej oraz historii mieleckiego przemysłu lotniczego. Jak podkreślają muzealnicy, to również opowieść o ambicji stworzenia nowoczesnego samolotu szkolnego w trudnym momencie polskiej historii gospodarczej.
Druga Iskierka w Polsce
Nowy eksponat będzie drugą Iskierką znajdującą się obecnie w Polsce. Pierwszą sprowadził ze Stanów Zjednoczonych w 2021 roku Andrzej Sarata, który opowie uczestnikom wydarzenia o kulisach tego przedsięwzięcia. Przelot trwał osiem dni, a maszyna pokonała blisko 9000 kilometrów, lądując po drodze na 13 lotniskach. Za sterami zasiadł pilot Dominik Punda. Było to wymagające zadanie ze względu na wiek samolotu, skromne wyposażenie nawigacyjne i brak niektórych współczesnych udogodnień.
Perspektywa pilota
Podczas uroczystości swoimi doświadczeniami z pilotowania PZL M26 podzieli się Wiesław Cena – pilot doświadczalny i działacz Aeroklubu Mieleckiego. Takie osobiste świadectwa pozwalają spojrzeć na historyczną konstrukcję z innej perspektywy. Za sylwetką samolotu kryją się godziny spędzone w powietrzu, praca konstruktorów i emocje towarzyszące próbom nowej maszyny.
Historia Iskierki
Prace nad Iskierką rozpoczęły się w 1981 roku w WSK PZL Mielec. Zespół konstruktorów pod kierownictwem mgr. inż. Krzysztofa Piwka miał stworzyć nowoczesny, dwumiejscowy samolot szkolno-treningowy. Maszyna miała służyć do selekcyjnego szkolenia wstępnego i podstawowego w lotnictwie wojskowym, a także do treningu pilotów w nawigacji dziennej i nocnej oraz w lotach akrobacyjnych. Konstruktorzy wykorzystali wiele sprawdzonych elementów produkowanego w Mielcu samolotu PZL M20 Mewa. Tak powstała smukła, metalowa konstrukcja dolnopłata z chowanym podwoziem i tandemowym układem miejsc.
Pierwszy prototyp rozpoczęto budować w 1984 roku. Do jego pierwszego lotu doszło 18 lipca 1986 roku, a za sterami zasiadł pilot doświadczalny inż. Zygmunt Osak. Początkowo samolot napędzał sześciocylindrowy silnik PZL-Franklin o mocy 200 KM. Po modyfikacjach usterzenia poziomego i zmianie napędu na mocniejszy, 300-konny silnik Lycoming AEIO-540-L1B5D, osiągi znacznie się poprawiły. M26 miał rozwijać prędkość maksymalną 340 km/h, a jego zasięg sięgał 1620 km.
Trudne czasy i eksport
Iskierka miała szansę na miejsce w polskim systemie szkolenia lotniczego, jednak przemiany gospodarcze po 1989 roku sprawiły, że zabrakło środków na większe zamówienia. Lotnictwo wojskowe wybrało PZL-130 Orlika. W 1994 roku około dwudziestu egzemplarzy trafiło do Stanów Zjednoczonych, gdzie oferowano je pod nazwą M26 Airwolf. Jeszcze po 2000 roku PZL Mielec utrzymywał samolot w ofercie, ale kolejnych zamówień nie udało się pozyskać.
Iskierka będzie czwartym statkiem powietrznym, który w tym roku dołącza do kolekcji Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Wcześniej były to: Acro Viper, Kruk oraz szybowiec Jantar. Muzeum stale poszerza swoje zbiory, a kolejne rozdziały historii awiacji zyskują należne im miejsce na ekspozycji.
Źródło: Kraków – Dzielnica XIV Czyżyny
Fot. krakow.pl
