Kraków po raz piętnasty staje się centrum refleksji nad sztuką cyfrową. Tegoroczna edycja Patchlab Digital Art Festival, odbywająca się w dniach 15–18 października, nie jest jedynie przeglądem nowych technologii, ale próbą rozliczenia się z obietnicami, które przez ostatnie półtorej dekady towarzyszyły rozwojowi narzędzi cyfrowych.
Dream Sim – hasło, które otwiera pytania
Temat przewodni „Dream Sim” celowo pozostaje niedomknięty. Z jednej strony odwołuje się do marzenia o technologicznej przyszłości i wyobraźni, z drugiej – do symulacji, która coraz częściej przejmuje inicjatywę w projektowaniu możliwych scenariuszy. Festiwal pyta więc, czy w świecie zdominowanym przez predykcję i optymalizację wciąż potrafimy świadomie wyobrażać sobie przyszłość poza tym, co system już przewidział.
– Technologie, które miały pomagać nam urzeczywistniać wyobrażone przyszłości, coraz częściej same je projektują. Symulowane są już nie tylko obrazy i przestrzenie, lecz także rozmowa, osobowość, obecność czy sprawczość – mówi Elwira Wojtunik-Láng, dyrektorka artystyczna festiwalu.
Polskie premiery i audiowizualne performensy
Program obfituje w wydarzenia prezentowane w Polsce po raz pierwszy. W Pałacu Potockich zadebiutuje immersyjne doświadczenie VR „Dark Rooms”, przeznaczone wyłącznie dla osób pełnoletnich, prowadzące widza przez intymne historie związane z tożsamością, traumą i przemianą.
Jednym z filarów festiwalu będzie występ japońskiego artysty Ryoichiego Kurokawy, mieszkającego na co dzień w Berlinie. Jego cykl audiowizualny „nD”, rozwijany nieprzerwanie od 2005 roku, zaprezentowany zostanie podczas AVnocy w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Wcześniejsze odsłony tego projektu pokazywano m.in. w londyńskiej Tate Modern.
Publiczność zobaczy także interaktywny performens „Waluigi’s Purgatory” brytyjskiego duetu dmstfctn, w którym weźmie udział polski saksofonista Natan Kryszk oraz grecka artystka Evita Manji. Widzowie za pomocą telefonów będą mogli wpływać na przebieg wydarzeń w symulowanym świecie, gdzie sztuczna inteligencja trafia do czyśćca dla systemów oszukujących podczas treningu.
Kanadyjski duet Guillaume Coutu Dumont i Line Katcho pokaże z kolei „LES EMPIRES” – retrofuturystyczną odyseję z pogranicza science fiction i analogowej elektroniki, przygotowaną we współpracy z festiwalem MUTEK.
Sny zamienione w taniec i obraz generowany przez AI
Wydarzeniem najściślej korespondującym z hasłem edycji będzie „Onirica” włoskiego studia fuse*, prezentowana w Cricotece. To performens taneczny, wyróżniony w finale Lumen Prize 2025, w którym obraz generowany jest w czasie rzeczywistym przez sztuczną inteligencję. Punktem wyjścia dla algorytmów stało się ponad 28 tysięcy zapisów prawdziwych snów.
Wystawy w trzech lokalizacjach
Wystawa główna „Dream Sim” obejmie m.in. „Scent. Witnessing Without Power” Alana Kwana – filmową grę, w której gracz przemierza ogarniętą wojną przestrzeń, nie mając realnego wpływu na bieg wydarzeń. Gáspár Battha w instalacji „Percipio” sprawdza, czy cyfrowa symulacja może wywołać wrażenie fizycznego dotyku, a Birk Schmithüsen w „Speculative AI” obserwuje audiowizualny dialog dwóch maszyn, z którego wyeliminowano człowieka.
W MOCAK-u zobaczymy kinetyczną instalację „Punkt krytyczny / Tipping Point” Yiannisa Kranidiotisa, która przekłada modele i prognozy na fizyczne doświadczenie. W Aptece Designu zaprezentowana zostanie praca „Guanaquerx” Pauli Gaetano Adi, nagrodzona Grand Prix Ars Electronica 2025, łącząca współczesną robotykę z andyjską wiedzą i symboliką.
Piętnaście lat i książka podsumowująca
Jubileuszowi towarzyszy publikacja „THE BOOK. Patchlab Digital Art Festival 2012–2026”, łącząca archiwum festiwalu z szerszą historią przemian technologicznych i kulturowych. Znajdziemy w niej rozmowy, manifesty i eseje m.in. Jakoba Kudsk Steensena, Tale of Tales, Ryoichiego Kurokawy, Irini Papadimitriou i Piotra Krajewskiego. Książka wykracza poza druk, włączając elementy cyfrowe w rzeczywistości rozszerzonej.
Wydarzenia festiwalowe odbywają się w Pałacu Potockich, Manggha, Cricotece, MOCAK-u, Aptece Designu oraz Hevre+1. Pełny program i bilety dostępne są na oficjalnej stronie festiwalu.
Źródło: Kraków – Dzielnica XIII Podgórze
Fot. krakow.pl
