W poniedziałek, 19 października, zakończył się tegoroczny wypas owiec i kóz na terenach zielonych Krakowa – Zakrzówku i Forcie Bodzów. Projekt realizowany w ramach budżetu obywatelskiego miał na celu ochronę cennych siedlisk przyrodniczych, w tym muraw kserotermicznych, przed zarastaniem.
Po co owce i kozy w mieście?
Wypas zwierząt to naturalna metoda pielęgnacji zieleni, stosowana w ochronie przyrody. Owce i kozy zjadają roślinność, ograniczając sukcesję naturalną – proces zarastania otwartych przestrzeni przez krzewy i drzewa. Dzięki temu możliwe jest zachowanie różnorodności biologicznej muraw kserotermicznych, które są siedliskiem wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
Jak wyjaśnia opiekunka stada z Fortu Bodzów, kozy szczególnie chętnie zjadają krzewy, co skutecznie powstrzymuje sukcesję. „Krzewy to ich ulubiony pokarm, więc skutecznie powstrzymują naturalną sukcesję i pozwalają zachować krajobraz powstały przez setki lat ekstensywnego użytkowania rolniczego” – podkreśla.
Efekty tegorocznego wypasu
Obserwacje przyrodników po zakończeniu sezonu pokazują, że zwierzęta wykonały znaczną część zaplanowanej pracy. Na obu terenach zgryzły roślinność w zakresie swoich możliwości, a tylko niektóre fragmenty wymagały dodatkowych prac ręcznych. Wypas nie zastępuje jednak wszystkich zabiegów pielęgnacyjnych – zwierzęta wybierają określone rośliny, a niektóre omijają. Przykładem jest ligustr, trujący dla kóz. Dlatego konieczne było uzupełnianie wypasu innymi metodami, m.in. pracą pasterzy, którzy przycinali niepożądane rośliny.
Na Zakrzówku wypas wykorzystano także do ograniczania inwazyjnej nawłoci na terenie użytku ekologicznego. Z kolei na Forcie Bodzów zauważono mniejszą widoczność nielegalnej jazdy offroad, co – choć nie można przypisać wyłącznie wypasowi – wiąże się z obecnością opiekunów stada.
Edukacja i praca pasterzy
Projekt miał również wymiar edukacyjny. Na Zakrzówku odbywały się warsztaty „Owce beeeeez tajemnic”, podczas których mieszkańcy mogli poznać zwierzęta z bliska i dowiedzieć się o roli tradycyjnego wypasu w ochronie przyrody. Zajęcia cieszyły się zainteresowaniem zarówno osób indywidualnych, jak i grup zorganizowanych, w tym osób z niepełnosprawnościami. Według wykonawcy w spotkaniach uczestniczyły również osoby spoza Krakowa.
Za sprawny przebieg wypasu odpowiadali pasterze, którzy nie tylko pilnowali stada, ale także przygotowywali ogrodzenia, obserwowali zachowanie zwierząt i reagowali na nieprzewidziane sytuacje. Ich praca była kluczowa dla bezpieczeństwa zwierząt i skuteczności ochrony siedlisk.
Podsumowanie
Tegoroczny miejski redyk dobiegł końca, ale jego efekty – zarówno przyrodnicze, jak i edukacyjne – pozostaną na dłużej. Projekt pokazał, że tradycyjne metody wypasu mogą skutecznie wspierać ochronę przyrody w mieście. Mieszkańcy, którzy głosowali na ten pomysł w budżecie obywatelskim, mieli okazję obserwować stado na terenach zielonych i uczestniczyć w warsztatach, co sprzyjało budowaniu świadomości ekologicznej.
Źródło: Kraków – Klimat
Fot. krakow.pl
