Kraków celebruje setną rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy
Rok 2026 w Krakowie upływa pod znakiem obchodów stulecia urodzin Andrzeja Wajdy – jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów. Inicjatywa została ustanowiona przez Senat RP w maju 2025 roku, a w organizację wydarzeń włączyły się kluczowe instytucje kultury z całego miasta. Program obejmuje wystawy, pokazy filmowe, spacery tematyczne, spektakle teatralne oraz projekty międzynarodowe.
Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski podczas inauguracji podkreślił szczególną więź artysty z miastem. Wskazał na studia Wajdy w Akademii Sztuk Pięknych, jego legendarne inscenizacje w Narodowym Starym Teatrze oraz inicjatywy takie jak Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha czy Pawilon Wyspiańskiego. „Kraków był dla Andrzeja Wajdy miejscem szczególnym” – zaznaczył prezydent, cytowany w komunikacie miasta.
Wystawy i projekty artystyczne
Stowarzyszenie Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie zaprezentowało wystawę „100×100 – artystyczna reinterpretacja dziedzictwa Andrzeja Wajdy” przy pl. Jana Matejki. Ekspozycja składa się ze stu prac inspirowanych filmem, teatrem, niezrealizowanymi projektami oraz kulturą Japonii, którą reżyser był zafascynowany. Równolegle Muzeum Manggha pokazało w Düsseldorfie wystawę „Andrzej Wajda: Exhibition”, przygotowaną we współpracy z Filmmuseum, z rysunkami, storyboardami, plakatami i rekwizytami z filmów.
Od 7 marca dostępna jest wystawa „Andrzej Wajda. W stulecie urodzin” – osobista opowieść Krystyny Zachwatowicz-Wajdy o życiu i drodze twórczej reżysera, oparta na prywatnych notatkach i szkicach. W Pawilonie Wyspiańskiego można zobaczyć ekspozycję „Taki mi się marzy dramat. Stanisław Wyspiański w interpretacjach Andrzeja Wajdy”.
Teatr, film i wydarzenia plenerowe
Narodowy Stary Teatr przypomniał legendarne realizacje Wajdy, w tym telewizyjne wersje „Nocy listopadowej” i „Zbrodni i kary”. W programie znalazły się spacery śladami inscenizacji, wystawy kostiumów i archiwaliów oraz rozmowy z artystami. 8 marca Krystyna Zachwatowicz-Wajda poprowadziła warsztaty poświęcone scenografii i rzemiosłu teatralnemu.
26 marca, w rocznicę odebrania Oscara, na Skwerze Andrzeja Wajdy odbyła się performatywna akcja z udziałem aktorów Teatru KTO, wcielających się w postaci z filmów reżysera. Kina Sfinks i Kijów przygotowały cykle filmowe, a podczas festiwalu Mastercard Off Camera w ICE Kraków pokazano „Powidoki” i wręczono Krakowską Nagrodę Filmową Andrzeja Wajdy.
Latem odsłonięto ławeczki poświęcone Andrzejowi Wajdzie i Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie, a jesienią – mural wyłoniony w międzynarodowym konkursie. Powstał także „Spacerownik” autorstwa Zachwatowicz-Wajdy, prowadzący przez miejsca związane z życiem i twórczością reżysera. Muzeum Fotografii zorganizowało spacery filmowe, w tym dziesięciokilometrową trasę z Kopca Kościuszki na Kopiec Krakusa oraz październikowy spacer w 10. rocznicę śmierci artysty.
Kulminacja obchodów i zakończenie roku
W październiku Cricoteka zaprezentowała wystawę „Kantor – Wajda” poświęconą współpracy przy filmowej rejestracji „Umarłej klasy”, a Muzeum Etnograficzne przypomniało „Wesele” – zarówno ekspozycją rekwizytów, jak i widowiskiem plenerowym na Wolnicy. Rok zakończy wystawa „Wajda. Reżyser / Zachwatowicz-Wajda. Scenograf” w ASP oraz multimedialny spektakl „Wajda Kilar Śląsk” w Nowohuckim Centrum Kultury, łączący taniec, śpiew i muzykę Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.
Obchody mają charakter otwarty i inkluzywny – to nie tylko hołd dla laureata Oscara, ale także zaproszenie do refleksji nad rolą sztuki w życiu wspólnoty. Szczegółowe kalendarium wydarzeń dostępne jest na stronie BIP miasta Krakowa.
Źródło: Kraków – Kultura
Fot. krakow.pl
