Od początku roku szkolnego 2026/2027 w polskich szkołach podstawowych obowiązuje zakaz używania telefonów komórkowych podczas lekcji i przerw, z wyjątkami określonymi w ustawie. Ministerstwo Edukacji Narodowej argumentuje, że chodzi o uporządkowanie szkolnych praktyk, co ma korzystnie wpłynąć na zdrowie uczniów, ich wyniki w nauce oraz relacje rówieśnicze. Badania CBOS wskazują, że rozwiązanie to popiera zdecydowana większość Polaków.
Świadomość zagrożeń rośnie
Psycholog i certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień Patryk Kamiński, kierownik Poradni Leczenia Uzależnień dla Dzieci i Młodzieży w Centrum Medycznym UNIMED w Krakowie, zauważa, że w ostatnich latach znacznie wzrosła świadomość dotycząca zagrożeń w internecie. Rodzice coraz częściej szukają rzetelnej wiedzy o cyberzagrożeniach, pytają o nowe zjawiska i pojęcia związane z bezpieczeństwem dzieci w sieci. Dostrzegają, że internet może być obszarem zachowań ryzykownych, takich jak hazard online.
Jak podkreśla ekspert, większa wrażliwość na te problemy wynika m.in. z faktu, że dorośli sami zaczęli intensywniej korzystać z mediów społecznościowych. Ich dzieciństwo przypadło na okres przed rozwojem cyfrowej ery, dlatego początkowo trudno im było zrozumieć atrakcyjność TikToka czy świata wirtualnego. Wraz z własnym doświadczeniem w sieci zyskali jednak większą świadomość zagrożeń.
Szkoła edukuje, dom wychowuje
Zdaniem specjalisty sam szkolny zakaz niewiele zmieni, jeśli w promowanie higieny cyfrowej nie zaangażują się rodzice i opiekunowie. Szkoła ma przede wszystkim edukować, a wychowanie pozostaje domeną rodziców. Placówka powinna ich wspierać, a nie wyręczać.
„Najgorszy scenariusz, jaki może się wydarzyć, to dwoistość: w szkole ban, a w domu telefon bez limitu” – ostrzega Patryk Kamiński.
Ekspert zwraca uwagę, że kluczowa jest konsekwencja – zarówno w szkole, jak i w domu. Rodzice powinni zadbać o warunki do praktykowania zdrowych relacji z telefonem. W ciągu dnia można wyznaczyć granice, np. podczas wspólnego posiłku nie sięgać po telefon, a przed snem odkładać urządzenie, aby światło niebieskie nie zaburzało snu.
Jak rozpoznać uzależnienie od ekranu?
W Diagnozie Młodzieży 2026 do uzależnienia ekranowego przyznaje się 71% ankietowanych młodych ludzi. Jak wyjaśnia Kamiński, w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11 figuruje jedynie uzależnienie od gier komputerowych, choć nikt nie neguje istnienia uzależnienia od komputera czy telefonu. W uzależnieniach behawioralnych problem tkwi w nałogowo powtarzanych czynnościach, które służą regulacji emocji.
Do objawów uzależnienia należą: przymus sięgania po telefon, utrata kontroli nad czasem, wzrost tolerancji, objawy odstawienne (rozdrażnienie, złość), ograniczanie innych przyjemności oraz świadomość ponoszonych strat przy kontynuowaniu zachowania.
Terapia i profilaktyka
W terapii uzależnień behawioralnych celem nie jest całkowite wyeliminowanie telefonu, lecz przywrócenie zdrowej relacji z narzędziem i własnymi emocjami. Praca odbywa się indywidualnie – niektórzy potrzebują aktywności fizycznej, inni technik wyciszających. Ważne jest przywrócenie troski o podstawowe potrzeby: sen, posiłki, higienę.
Ekspert zachęca rodziców, by interesowali się aktywnością dzieci i dawali przykład – jeśli sami jedzą z telefonem, trudno wymagać tego od dziecka. Warto też zadbać o wartościowy czas wspólny oraz alternatywy dla ekranu.
Szkoły coraz częściej tworzą strefy ciszy i kąciki relaksu, co wspiera koncentrację. Ograniczenie bodźców – zarówno w klasie, jak i w domu podczas nauki – poprawia uwagę, która jest dziś najcenniejszym towarem, o jaki walczą platformy internetowe.
Źródło: Kraków – Sport i zdrowie
Fot. krakow.pl
